بالا رفتن سن ازدواج در ایران؛ آسیب های بالا رفتن سن ازدواج

بالا رفتن سن ازدواج در سال‌های اخیر به یکی از موضوعات مهم اجتماعی و جمعیتی در ایران تبدیل شده است. بسیاری از جوانان نسبت به نسل‌های گذشته دیرتر ازدواج می‌کنند و فاصله میان سن ایده‌آل ازدواج و سن واقعی ازدواج نیز افزایش یافته است.

اما چرا سن ازدواج بالا رفته است؟ آیا جوانان امروزی تمایل کمتری به ازدواج دارند یا شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باعث شده است تشکیل زندگی مشترک به زمان بیشتری نیاز داشته باشد؟

واقعیت این است که علت بالا رفتن سن ازدواج را نمی‌توان در یک عامل خلاصه کرد. مشکلات اقتصادی، بیکاری، مسکن، ادامه تحصیل، خدمت سربازی، پیدا نکردن فرد مناسب و تغییر معیارهای انتخاب همسر، همگی می‌توانند در افزایش سن ازدواج نقش داشته باشند.

در این مقاله مرکز مشاوره ازدواج هم اندیشان، با تکیه بر یافته‌های یک پژوهش درباره دلایل تأخیر در ازدواج در ایران، مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بالا رفتن سن ازدواج در ایران را بررسی می‌کنیم.

بالا رفتن سن ازدواج در ایران چه وضعیتی دارد؟

اگرچه ازدواج همچنان در جامعه ایران از جایگاه اجتماعی مهمی برخوردار است، الگوی ازدواج در نسل‌های مختلف تغییر کرده است. نسل‌های جدید معمولاً در مقایسه با نسل‌های گذشته در سنین بالاتری ازدواج می‌کنند.

پژوهشی که در این زمینه انجام شده، اطلاعات ۸۳۴۹ زن و مردی را که برای اولین بار ازدواج کرده بودند بررسی کرده است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که بخشی از افراد، حتی اگر ازدواج را برای خود مطلوب بدانند، به دلایل مختلف نمی‌توانند در سن مورد انتظار خود ازدواج کنند.

بر اساس یافته‌های این پژوهش:

• میانگین سن ازدواج شرکت‌کنندگان ۲۴.۵ سال بود.
• میانگین سن ایده‌آل ازدواج ۲۱.۴ سال گزارش شد.
• افراد به‌ طور میانگین حدود ۳.۱ سال دیرتر از سن ایده‌آل خود ازدواج کرده بودند.
• حدود ۴۰ درصد شرکت‌کنندگان دیرتر از سن ایده‌آل خود ازدواج کرده بودند.
• میانگین سن ازدواج مردان ۲۳.۶ سال و زنان ۲۷.۴ سال بود.

این ارقام نشان می‌دهد که افزایش سن ازدواج صرفاً به معنای تغییر علاقه افراد به ازدواج نیست؛ بلکه عوامل مختلفی می‌توانند باعث شوند تصمیم برای تشکیل زندگی مشترک به سال‌های بعد موکول شود.

آسیب های بالا رفتن سن ازدواج

• مسائل روحی روانی از قبیل اضطراب، افسردگی، وسواس
• نداشتن انگیزه برای زندگی گاها رسیدن به پوچی و ناامیدی
• افزایش اعتیاد
• کاهش انعطاف پذیری
• مشکلات باروری
• ازدواج اجباری با عجله و توام با نگرانی در مورد افزایش سن
• ترویج فساد و مشکلات مربوط به آن از جمله بارداری های ناخواسته، سقط جنین و بیماری های مقاربتی
• کاهش رشد جمعیت

علت بالا رفتن سن ازدواج چیست؟

برای پاسخ دقیق به این سؤال که علت بالا رفتن سن ازدواج چیست، باید مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و فردی را در نظر گرفت.

مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

1. مشکلات مالی
2. بیکاری و نداشتن شغل پایدار
3. مشکلات مربوط به مسکن
4. ادامه تحصیل
5. خدمت سربازی
6. پیدا نکردن فرد مناسب
7. تغییر معیارهای انتخاب همسر
8. تغییر نگرش‌های فرهنگی نسبت به ازدواج

در ادامه، هر یک از این عوامل را دقیق‌تر بررسی می‌کنیم.

۱. مشکلات مالی؛ یکی از مهم‌ترین دلایل افزایش سن ازدواج

یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بالا رفتن سن ازدواج در ایران، مشکلات اقتصادی است؛ به‌خصوص در میان مردان.

در پژوهش مورد بررسی، ۳۵.۹ درصد مردان مشکلات مالی را از دلایل اصلی تأخیر در ازدواج عنوان کردند.

هزینه‌های مربوط به شروع زندگی مشترک، اجاره یا خرید خانه، تهیه وسایل زندگی و تأمین مخارج روزمره می‌تواند باعث شود برخی جوانان احساس کنند هنوز آمادگی اقتصادی لازم برای ازدواج را ندارند.

این مسئله در شرایطی که از مرد انتظار می‌رود بخش مهمی از هزینه‌های زندگی مشترک را تأمین کند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

بنابراین، وقتی فرد شغل پایدار، درآمد کافی یا توانایی تأمین هزینه‌های اولیه زندگی را ندارد، ممکن است ازدواج خود را تا رسیدن به شرایط اقتصادی بهتر به تعویق بیندازد.

۲. بیکاری و نداشتن شغل پایدار

بیکاری و مشکلات شغلی نیز از عوامل مهم در افزایش سن ازدواج هستند.

در پژوهش مورد بررسی، ۱۲.۶ درصد مردان مشکلات شغلی و بیکاری را از دلایل تأخیر در ازدواج اعلام کردند.

برای بسیاری از جوانان، داشتن شغل فقط به معنای کسب درآمد نیست؛ بلکه با احساس استقلال، مسئولیت‌پذیری و آمادگی برای تشکیل خانواده ارتباط دارد.

به همین دلیل ممکن است مسیر زندگی یک جوان به شکل زیر پیش برود:

تحصیل ← پیدا کردن شغل ← رسیدن به درآمد پایدار ← استقلال اقتصادی ← ازدواج

هرچه این مراحل طولانی‌تر شوند، احتمال بالا رفتن سن ازدواج نیز بیشتر می‌شود.

۳. نداشتن مسکن و هزینه بالای زندگی

مسکن یکی دیگر از عوامل مهم در علت بالا رفتن سن ازدواج است.

برخی جوانان تصور می‌کنند پیش از ازدواج باید خانه مستقل داشته باشند. افزایش هزینه خرید یا اجاره مسکن نیز رسیدن به این هدف را برای بسیاری از افراد دشوار کرده است.

وقتی فرد تصور می‌کند بدون مسکن یا درآمد کافی نمی‌تواند زندگی مشترک مناسبی ایجاد کند، ممکن است تصمیم بگیرد ازدواج را به آینده موکول کند.

البته داشتن خانه شخصی تنها راه شروع زندگی مشترک نیست، اما مسئله مسکن می‌تواند در تصمیم‌گیری جوانان و خانواده‌های آنها نقش مهمی داشته باشد.

۴. ادامه تحصیل و تأخیر در ازدواج

ادامه تحصیل نیز یکی از عوامل مؤثر بر بالا رفتن سن ازدواج است.

تحصیلات دانشگاهی ممکن است چندین سال از زندگی فرد را به خود اختصاص دهد. پس از پایان تحصیل نیز ورود به بازار کار و رسیدن به استقلال اقتصادی ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشد.

از طرف دیگر، افزایش سطح تحصیلات می‌تواند معیارهای افراد برای انتخاب همسر را نیز تغییر دهد. فرد ممکن است هنگام انتخاب همسر به مواردی مانند سطح تحصیلات، شغل، اهداف آینده، سبک زندگی و تناسب فکری توجه بیشتری داشته باشد.

بنابراین، تحصیلات هم می‌تواند زمان ازدواج را به تعویق بیندازد و هم بر فرایند انتخاب همسر تأثیر بگذارد.

۵. خدمت سربازی؛ یکی از عوامل تأخیر ازدواج مردان

در میان عوامل مؤثر بر افزایش سن ازدواج در ایران، خدمت سربازی نیز مطرح شده است.

برخی مردان ترجیح می‌دهند ابتدا خدمت سربازی را به پایان برسانند، سپس وارد بازار کار شوند و بعد برای ازدواج اقدام کنند.

در چنین شرایطی، خدمت سربازی می‌تواند به‌صورت غیرمستقیم زمان رسیدن فرد به استقلال اقتصادی و تشکیل خانواده را عقب بیندازد.

۶. پیدا نکردن فرد مناسب برای ازدواج

اگر مشکلات اقتصادی در میان مردان نقش پررنگ‌تری داشته باشد، در میان زنان پیدا نکردن فرد مناسب یکی از مهم‌ترین دلایل تأخیر ازدواج است.

در پژوهش مورد بررسی، حدود ۳۱ درصد زنان اعلام کردند که پیدا نکردن فرد مناسب یکی از دلایل اصلی تأخیر ازدواج آنها بوده است.

انتخاب همسر تصمیمی بلندمدت است و طبیعی است که افراد بخواهند شخصی را پیدا کنند که از نظر:

• ویژگی‌های شخصیتی
• ارزش‌ها
• سبک زندگی
• تحصیلات
• شغل
• اهداف آینده
• نگرش نسبت به خانواده

با آنها تناسب داشته باشد.

بنابراین، طولانی شدن فرایند انتخاب همسر همیشه به معنای بی‌میلی به ازدواج نیست؛ گاهی فرد هنوز شخصی را که برای زندگی مشترک مناسب می‌داند پیدا نکرده است.

۷. افزایش تحصیلات و تغییر معیارهای انتخاب همسر

یکی از یافته‌های قابل توجه پژوهش این بود که حدود ۶۰ درصد زنانی که اعلام کرده بودند فرد مناسب برای ازدواج پیدا نکرده‌اند، تحصیلات دانشگاهی داشتند و حدود ۳۶ درصد آنها شاغل بودند.

افزایش تحصیلات می‌تواند نگرش افراد نسبت به استقلال، اشتغال و زندگی مشترک را تغییر دهد.

برای مثال، زنان تحصیل‌کرده ممکن است هنگام انتخاب همسر به موارد زیر توجه بیشتری داشته باشند:

• تناسب تحصیلی
• تناسب شغلی
• استقلال فکری
• اهداف مشترک
• سبک زندگی
• نگرش نسبت به نقش‌های زن و مرد
• احترام متقابل

در نتیجه، افزایش سطح تحصیلات را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه کاهش تمایل به ازدواج دانست؛ بلکه ممکن است زمان مناسب برای ازدواج و معیارهای انتخاب همسر را تغییر دهد.

۸. تغییر نگرش جوانان نسبت به ازدواج

یکی دیگر از عواملی که در بررسی چرا سن ازدواج بالا رفته باید به آن توجه کرد، تغییر نگرش‌های اجتماعی و فرهنگی است.

جوانان امروز ممکن است نگاه متفاوتی نسبت به نسل‌های گذشته به ازدواج داشته باشند. برای برخی افراد، ازدواج دیگر صرفاً یک ضرورت اجتماعی نیست، بلکه تصمیمی مهم است که باید زمانی گرفته شود که فرد از نظر عاطفی، فکری و اقتصادی آمادگی بیشتری داشته باشد.

برخی افراد نیز ترجیح می‌دهند پیش از ازدواج:

• تحصیلات خود را تمام کنند.
• شغل مناسبی پیدا کنند.
• از نظر مالی مستقل شوند.
• شناخت بیشتری از خود و نیازهایشان پیدا کنند.
• فرد مناسب‌تری برای زندگی مشترک پیدا کنند.

بنابراین، تغییر نگرش نسبت به ازدواج نیز می‌تواند در بالا رفتن سن ازدواج نقش داشته باشد.

آیا بالا رفتن سن ازدواج فقط به دلیل بی‌میلی جوانان است؟

خیر.

یکی از برداشت‌های ساده‌انگارانه درباره بالا رفتن سن ازدواج در ایران این است که جوانان دیگر علاقه‌ای به ازدواج ندارند.

در حالی که شرایط اقتصادی و اجتماعی نیز نقش مهمی دارند.

جوانی که:

• شغل مناسبی ندارد،
• درآمد کافی ندارد،
• با مشکل مسکن مواجه است،
• هنوز در حال تحصیل است،
• یا احساس می‌کند از نظر اقتصادی مستقل نشده است،

ممکن است ازدواج را به تأخیر بیندازد، حتی اگر از نظر عاطفی به تشکیل خانواده علاقه داشته باشد.

بنابراین، برای درک درست افزایش سن ازدواج باید هم عوامل فردی و فرهنگی و هم شرایط اقتصادی و اجتماعی را بررسی کرد.

سخنی با هم اندیشان

همان طور که آمارها بیان می کند، در دختران بیشترین عاملی که باعث بالا رفتن سن ازدواج شده است، نبود فرد مورد علاقه و پس از آن ادامه تحصیل است. در پسرها نیز مسائل اقتصادی و نبود شغل نیز در افزایش این ازدواج موثر است.

اگر در مورد ازدواج و سن مناسب برای اقدام آن سوالی دارید، می توانید با مرکز مشاوره هم اندیشان تماس گرفته و از مشاوران باتجربه این موسسه کمک بخواهید.

برای دریافت مشاوره تلفنی، می‌توانید از سراسر کشور بدون پیش شماره با 9099071985 تماس بگیرید.

سوالات متداول

عواملی که بیشترین تاثیر را در بالا رفتن سن ازدواج دارند، کدامند؟

در دختران نبود فرد مورد علاقه و در پسران مسائل اقتصادی عاملی بر بالا رفتن سن ازدواج است.

در تحقیقات سال 1392 در خصوص علل افزایش سن ازدواج، نتایج به چه شکلی بود؟

بنابر نتایج این تحقیقات، در دختران بیشترین عاملی که باعث بالا رفتن سن ازدواج شده است، نبود فرد مورد علاقه و پس از آن ادامه تحصیل است. در پسرها نیز مسائل اقتصادی و نبود شغل نیز در افزایش این ازدواج موثر است.